Επέτειοι – Εκδηλώσεις Μνήμης

Η μνήμη των 20 πατριωτών – Συνδέσμων του ΕΑΜ, που εκτελέστηκαν στο Ασβεστοχώρι, στις 20 και 26 Ιουλίου 1944, από τους Γερμανούς και τους ντόπιους συνεργάτες τους (ταγματασφαλίτες), τιμήθηκε στην ιστορική κωμόπολη.

Στην ετήσια καθιερωμένη εκδήλωση που πραγματοποίησε ο δήμος – αλλά δεν τίμησαν φέτος με την παρουσία τους ο δήμαρχος Ιγνάτιος Καϊτεζίδης, ούτε δημοτικοί σύμβουλοι παρά μόνον ο Χρήστος Μπουτσιβάρης – στον τόπο της εκτέλεσης, μέσα σε κλίμα συγκίνησης, τελέσθηκε επιμνημόσυνη δέηση. Προηγήθηκε μνημόσυνο στον ιερό ναό Αγίου Γεωργίου Ασβεστοχωρίου.

Ακολούθησε ομιλία για το ιστορικό της ημέρας από τον κ. Μπουτσιβάρη.

Στην τελετή, που έκλεισε με κατάθεση στεφάνων, ενός λεπτού σιγή και ανάκρουση του εθνικού ύμνου από την μπάντα του Ασβεστοχωρίου, παρέστησαν μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας Λάζαρος Κυρίζογλου, ο αντιπεριφερειάρχης Υποδομών και Δικτύων Ευστάθιος Αβραμίδης, ο αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Οργάνωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης Σταύρος Τζανίδης, η αναπληρώτρια γενική πρόξενος του Γερμανικού Προξενείου Θεσσαλονίκης Anita Englert-Zerbin, ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Ασβεστοχωρίου Σίμος Τάνης, η τοπική σύμβουλος Ασβεστοχωρίου (τελετάρχης της εκδήλωσης) Μαρία Κυριαζή – Σιββά, ο υπεύθυνος σχολικών επιτροπών του Δήμου Θωμάς Γεωργακάκης,  μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Κυριών Ασβεστοχωρίου με επικεφαλής την πρόεδρό της Ζωή Αργύρα, ο εκπρόσωπος του Συλλόγου Οικογενειών Θυμάτων Ολοκαυτώματος Χορτιάτη Μανόλης Γκουραμάνης, η εκπρόσωπος του Κοινωνικού Πολιτιστικού Συλλόγου Κατοίκων Εξοχής κ. Μπάνιου, συγγενείς και απόγονοι των εκτελεσθέντων. “Έλαμψαν δια της απουσίας τους” και οι εκπρόσωποι του Ελληνικού Κοινοβουλίου, αφού δεν τίμησε την εκδήλωση ούτε ένας βουλευτής.

Μικρή για μία ακόμη χρονιά ήταν η προσέλευση κατοίκων του Ασβεστοχωρίου, για την οποία ορισμένοι υποστηρίζουν πως δεν ενημερώνονται. Το γεγονός, πάντως, ότι τα τελευταία χρόνια έπαψε να πραγματοποιείται η πορεία που επί δεκαετίες γίνονταν από το πάρκο του Ασβεστοχωρίου, έως τον τόπο της εκτέλεσης, ίσως είναι ενδεικτικό, της… απαξίωσης που υπήρχε από τις προηγούμενες δημοτικές και κοινοτικές αρχές για την επέτειο αυτή, η οποία θα μπορούσε να εμπλουτισθεί και με άλλες εκδηλώσεις.

Αποκορύφωμα ίσως της… σοβαρότητας με την οποία οι προηγούμενες δημοτικές και κοινοτικές αρχές αντιμετώπιζαν του πεσόντες του Ιούλη του 1944, ήταν το γεγονός ότι, επί δημαρχίας Γεράνη, δόθηκε η ονομασία για τους εκτελεσθέντες του Ιούλη του 1944, σε ένα στενοσόκακο που δεν έχει σχέση με τη μέρα εκείνη, ούτε με τη θυσία των πατριωτών και όχι στον κεντρικό δρόμο προς το σημείο της εκτέλεσης, όπως έγινε σε άλλες περιοχές της χώρας. Έτσι απλά, για να πουν οι όποιοι «φωστήρες» ανέθεσε ο κ. Γεράνης το έργο της ονοματοθεσίας, ότι συμπεριέλαβαν και αυτήν την επέτειο, λες και ήθελαν να βγουν από την υποχρέωση ή το έβλεπαν ως… αγγαρεία που ήθελαν να ολοκληρώσουν όσο το δυνατόν γρηγορότερα…

Ίσως είναι καιρός να δημιουργηθεί ένας Όμιλος Μνήμης Εκτελεσθέντων στο Ασβεστοχώρι από τα στρατεύματα κατοχής, με τη συμμετοχή όχι μόνον απογόνων των εκτελεσθέντων αλλά κυρίως ευαισθητοποιημένων πολιτών, που θα έχει ως σκοπό να κάνει προτάσεις προς τον Δήμο για την πραγματοποίηση εκδηλώσεων προς τιμήν των πατριωτών εκείνων που έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα ή να αναλαμβάνει να τις πραγματοποιεί.

Η Ηλεκτρονική Εφημερίδα testasv.local, θα είναι πρωτεργάτης στην ευόδωση μιας πρωτοβουλίας για το σκοπό αυτό, τιμώντας εκείνους που προέταξαν ως επιλογή ζωής να υπηρετούν αρχές και ιδανικά ταυτισμένα με την ειρήνη και τον άνθρωπο, θυσιάζοντας τη ζωή τους για να ζούμε σήμερα εμείς ελεύθεροι

Νίκος Γιώτης

Συμπληρώνονται την προσεχή Κυριακή 26 Ιουλίου, γιορτή της Αγίας Παρασκευής, 71 χρόνια από την 26η Ιουλίου 1944, οπότε οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής και οι Έλληνες συνεργάτες τους (ταγματασφαλίτες), αφού συγκέντρωσαν τους κατοίκους του χωριού αλλά και υπαλλήλους και ασθενείς του Σανατορίου Ασβεστοχωρίου (που μετεξελίχθηκε το 1983 σε Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου»), επέλεξαν μετά από προδοσία και σκότωσαν 17 πατριώτες (ο ένας υπέκυψε από τον ανελέητο ξυλοδαρμό του).

Η εκτέλεση έγινε ως αντίποινα για την επίθεση των ανταρτών τη νύχτα της 12ης προς 13η Ιουλίου του ’44 στο Σανατόριο προκειμένου να πάρουν φάρμακα.

Το σημείο της εκτέλεσης επιλέχτηκε συμβολικά, επειδή εκεί οι αντάρτες, μετά από ανταλλαγή πυροβολισμών, σκότωσαν, εκείνο το βράδυ, δύο Γερμανούς στρατιώτες και τραυμάτισαν άλλους δύο.

Είχε προηγηθεί έξη μέρες νωρίτερα, στις 20 Ιουλίου, γιορτή του Προφήτη Ηλία, στην ευρύτερη περιοχή του Δάσους Κουρί, η σύλληψη επίσης μετά από προδοσία, τεσσάρων συνδέσμων του ΕΑΜ και η εκτέλεση των τριών από αυτούς (ο τέταρτος λόγω του νεαρού της ηλικίας του στάλθηκε έως την αποχώρηση των κατοχικών δυνάμεων σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας).

Στιγμιότυπο από παλαιότερη εκδήλωση

Την προσεχή Κυριακή 26 Ιουλίου, ο δήμος Πυλαίας – Χορτιάτη, στον οποίο ανήκει διοικητικά το Ασβεστοχώρι, θα πραγματοποιήσει στις 10 το πρωί στον ιερό ναό Αγίου Γεωργίου Ασβεστοχωρίου, μνημόσυνο υπέρ των εκτελεσθέντων. Στις 10.45 θα αναχωρήσει από το πάρκο της κωμόπολης (χώρο συγκέντρωσης των εκτελεσθέντων) πομπή προς το χώρο της εκτέλεσης στα όρια της Εξοχής (λίγο πιο κάτω από το νοσοκομείο «Παπανικολάου»), όπου θα γίνει επιμνημόσυνη δέηση, ομιλίες και κατάθεση στεφανιών.

Στιγμιότυπο από τη χθεσινή κατάθεση στεφανιών στο μνημείο του Τάσου Τούση

Χρειάστηκε να περάσουν τέσσερα χρόνια, ώστε να υπάρξει ένας φορέας που θα τιμήσει πάλι στο Ασβεστοχώρι τον πρώτο νεκρό του Μάη του ’36 Τάσο Τούση, πραγματοποιώντας στη γενέτειρά του εκδήλωση με κατάθεση στεφανιών στο μνημείο του. Ο φορέας αυτός ήταν ο ίδιος που τον τίμησε και την τελευταία φορά (το Μάη του 2011), η Επιτροπή Υπαίθρου του ΚΚΕ.

Ελπίζουμε ότι στο μέλλον θα ευαισθητοποιηθούν και οι τοπικές και οι δημοτικές αρχές και θα πράξουν κάτι ανάλογο.

Η Κατίνα Τούση μοιρολογεί τον γιο της

Ο Τάσος Τούσης δεν ήταν απλά ένας από τους πολλούς νεκρούς που έδωσαν τη ζωή τους για τα δικαιώματα των εργατών, αλλά έμεινε γνωστός, ως ο πρώτος νεκρός του Μάη του ’36. Το μήνα εκείνο, λίγους μήνες πριν τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά, με διορισμένο όμως πρωθυπουργό τον μετέπειτα δικτάτορα, από τον βασιλιά Γεώργιο, άρχισε η μεγάλη απεργία των καπνεργατών. Στις 9 Μαΐου οι αστυνομικές αρχές της Θεσσαλονίκης απαγόρευσαν στην πορεία των εργατών να πλησιάσει στο κτίριο διοίκησης της πόλης, με αποτέλεσμα να ξεκινήσουν σοβαρά επεισόδια. Ο 25χρονος Ασβεστοχωρίτης αυτοκινητιστής, Τάσος Τούσης, έπεσε νεκρός, από πυρά αστυνομικών. Ήταν το πρώτο θύμα στα γεγονότα του Μάη του ‘36. Οι απεργοί αμέσως ξήλωσαν μία πόρτα και τοποθέτησαν πάνω της τη σορό του νεκρού.

Όπως είναι γνωστό η φωτογραφία με το μοιρολόι της μάνας του νεκρού διαδηλωτή, Κατίνας Τούση, που θρηνούσε πάνω από τη σορό του γιου της, ενέπνευσε τον Γιάννη Ρίτσο, να γράψει τον «Επιτάφιο» τον οποίο μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης.

Νίκος Γιώτης