Έθιμα

Όπως οι περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, το Ασβεστοχώρι είχε τα δικά του έθιμα ενόψει του Πάσχα, πολλά από τα οποία διατηρούνται και σήμερα.

Τη Μ. Τρίτη οι νοικοκυρές μάζευαν διάφορα χόρτα (λάπατα, τσουκνίδες, κ.α.) για τη νηστίσιμη χορτόπιτα της Μ. Πέμπτης. Το μάζεμά τους τη Μ. Τρίτη και όχι τη Μ. Τετάρτη, γίνονταν επειδή Τετάρτη «συνέλαβαν» τον Χριστό στον κήπο των Ελαιών και γι αυτό απέφευγαν οι Χριστιανοί να μπαίνουν σε περιβόλια.

Το πρωί της Μ. Πέμπτης όλη η οικογένεια μεταλάμβανε και στη συνέχεια η νοικοκυρά έβαφε τα αυγά. Μόλις ολοκλήρωνε τη βαφή κρεμούσε ένα κόκκινο πανί στο μπαλκόνι ή σε ένα παράθυρο, που σήμαινε ότι τα είχε βάψει.  Tο πανί συμβόλιζε το αίμα του Χριστού. Όσο αυτό ήταν κρεμασμένο στο παράθυρο, οι γυναίκες δεν έπλεναν ούτε άπλωναν ρούχα. Υπήρχε μάλιστα ένας άτυπος ανταγωνισμός ως προς το χρόνο που θα έβγαζαν οι νοικοκυρές το πανί, γιατί όπως έλεγαν, όσο γρηγορότερα το κρεμούσε τόσο καλύτερη νοικοκυρά ήταν.

Στη συνέχεια  έτρωγαν τη χορτόπιτα.

Το βράδυ οι πιστοί παρακολουθούσαν σε κλίμα συγκίνησης, κατάνυξης αλλά και θλίψης τα 12 ευαγγέλια, την Έξοδο του Εσταυρωμένου Ιησού Χριστού και την αναπαράσταση του Θείου Δράματος της Σταύρωσης γεμίζοντας την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.

Όλο το βράδυ της Μ. Πέμπτης αρκετοί ξενυχτούσαν στην εκκλησία, δίπλα στον Εσταυρωμένο, μοιρολογώντας και μοιράζοντας, στους άλλους πιστούς, διάφορα νηστίσιμα φαγώσιμα και αφεψήματα για «συχώριο».

Τα ξημερώματα, στις 5 περίπου, σύμφωνα με το έθιμο, άρχιζαν το στολισμό του Επιταφίου,  με την καθοδήγηση, επί δεκαετίες, της Λίας Κίνη και της Ασπασούλας Σπάνδου και με τη συμμετοχή πολλών πιστών. Από το 2012, ο στολισμός του επιταφίου αρχίζει τα μεσάνυχτα…

Τη Μ. Παρασκευή οι Ασβεστοχωρίτες νήστευαν αυστηρά και έτρωγαν μόνο ψωμί, ελιές, χαλβά και κρεμμυδάκια και πήγαιναν στην εκκλησία για να προσκυνήσουν τον Επιτάφιο. Τα παιδιά, αλλά και πολλοί μεγάλοι, περνούσαν κάτω από το κουβούκλιο τρεις φορές σταυρωτά “για ευλογία”, όπως έλεγαν χαρακτηριστικά οι παλαιότεροι.

Το σούρουπο προσέρχονταν στο ναό για να ακούσουν τα εγκώμια που έψαλλε η μικτή χορωδία του χωριού (http://www.asvestohori.gr/?p=4056). Για το βράδυ αυτό, μάλιστα, οι χορωδοί προετοιμάζονταν κάνοντας πρόβες από την αρχή της σαρακοστής. Η εξαιρετική απόδοση των εγκωμίων, άλλωστε, συντελούσε ώστε η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου να γεμίζει ασφυκτικά τη μέρα αυτή από πιστούς και άλλων ενοριών!

Ακολουθούσε η περιφορά του Επιταφίου στους κεντρικούς δρόμους του χωριού, σε κλίμα συγκίνησης και πένθους.

                                                                                                                 Νίκος Γιώτης

Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από την τελευταία φορά που είδα στο Ασβεστοχώρι παιδιά να πραγματοποιούν το πατροπαράδοτο έθιμο “κίτκες” (φωτογραφία). Τα τελευταία χρόνια ή δεν το συνέχισαν άλλα παιδιά ή δεν έπεσαν στην αντίληψή μου. Ελπίζω, πάντως, το φετινό Σάββατο του Λαζάρου, να δω στους δρόμους παιδιά να διατηρούν το έθιμο αυτό.

Τι είναι (ήταν), όμως, οι “κίτκες”; Κάθε χρόνο το Σάββατο πριν από αυτό του Λαζάρου, τα παιδιά μάζευαν αγριολούλουδα, έκοβαν τα κοτσάνια τους ομοιόμορφα και τα έδεναν κάνοντας μικρά μπουκέτα. Στη συνέχεια τα έθαβαν σε σχήμα σταυρού στον κήπο τους ή κάπου αλλού, σε σημείο όμως που να μην το γνωρίζει κανείς άλλος. Το πρωί του Σαββάτου του Λαζάρου τα ξέθαβαν, τα αράδιαζαν σε ένα δίσκο και πήγαιναν σε σπίτια του χωριού, όπου πρόσφεραν στις νοικοκυρές ένα μπουκέτο, κι εκείνες με τη σειρά τους έδιναν χρήματα με τα οποία αγόραζαν “καλούδια” (γλυκά, κ.α.).

Το έθιμο συμβόλιζε την Ανάσταση του Λαζάρου.

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, το έθιμο είχε διαφοροποιηθεί κάπως. Τα παιδιά μάζευαν τα λουλούδια την παραμονή του Λαζάρου και δεν τα έθαβαν, αλλά τα ετοίμαζαν όπως παλιά και την επομένη ακολουθούσαν την ίδια διαδικασία.

                                                                                                                   Νίκος Γιώτης

Εκατοντάδες πιστοί συμμετείχαν και φέτος στην αναβίωση του πατροπαράδοτου εθίμου των Θεοφανείων με τα πορτοκάλια, στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Ασβεστοχωρίου.

Για μία ακόμη χρονιά δημιουργήθηκε το αδιαχώρητο μέσα στο ναό κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας και στο προαύλιό του κατά την τελετή αγιασμού των υδάτων.

Δεκάδες ήταν τα παιδιά που παρακολούθησαν τη Λειτουργία κρατώντας τα μεγάλα κεριά στα οποία ήταν περασμένα δύο πορτοκάλια και ένα μήλο (λεπτομέρειες στο άρθρο της 5ης Ιανουαρίου http://www.asvestohori.gr/?p=4864).

Πολλοί ήταν εκείνοι, μικροί και μεγάλοι, που κατά τη διάρκεια της τελετής αγιασμού των υδάτων άφησαν να πετάξουν περιστέρια.

Ακολούθησε περιφορά της εικόνας της Βάπτισης του Κυρίου στους κεντρικούς δρόμους του Ασβεστοχωρίου και προσκύνησή της στο τέλος από τους πιστούς που συμμετείχαν σ΄ αυτή.

Σε όλο το εκκλησίασμα προσφέρθηκε από ένα πορτοκάλι στο πάνω μέρος του οποίου υπήρχε μπηγμένο ένα κλωνάρι κυπαρισσιού, το οποίο συμβολίζει την μπομπονιέρα για τη βάπτιση του Χριστού.

Νίκος Γιώτης